Anlamı ‘altınla süslemek’ olan Tezhip sanatı, H.z. Ali’nin Kur’an’ı tezhipletmesiyle başladığı biliniyor. Selçuklu Devletiyle birlikte Anadolu’ya gelen tezhip sanatı, o zamanlardan günümüze kadar gelişerek geldi. Osmanlı döneminde özellikle 15 ve 16’ıncı yüzyıllarda tezhibin en güzel örnekleri görülüyor. Zaman içinde unutulmuşluğa terk edilmiş bu zarif ve zor sanat, son 10 yıl içinde bu sanata gönül veren çeşitli grup ve kişilerce canlandırıldı. Bu sanatı icra eden erkeklere müzehhip kadınlara müzehhibe deniliyor. Selçuk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinde tezhip sanatının usta öğreticisi Öğretim Üyesi Ersan Perçem, tezhip sanatıyla ilgili detayları ve sanatın yapılmasındaki incelikleri anlattı.
“GÖNÜL VERENLERİN SANATI”
Tezhip sanatının gönül verilmesi gereken sanatlardan biri olduğunun altını çizen Selçuk Üniversitesi Öğretim Üyesi Ersan Perçem, eskiden yaşadıkları zorlukları anlatırken, “Bundan 15 yıl öncesine bakarsak üniversitelerde Geleneksel Türk Sanatları Bölümü istenmiyordu ve genelde uzak ve eski binalar Güzel Sanatlar Fakültesine veriliyordu. Ama şu anki durum böyle değil geniş, güzel ve rahat atölye ve sınıflarda dersler işliyoruz. Devletimiz ve belediyelerimiz bu alanda desteklerini veriyorlar. Tezhip sanatı için özel kurs ve sınıflar açılıyor. Malzeme yönünden hiçbir eksiğimiz yok ama fiyat pahalılığı tezhip sanatının tek zor yönü olabilir. Fırçalarımız, kâğıtlarımız, altın kaplamalarımız gibi daha birçok malzememiz çok pahalı yaşadığımız tek zorluk budur diye düşünüyorum” dedi.
“ÖĞRENENE KADAR USTA-ÇIRAK İLİŞKİSİ SÜRÜYOR”
Tezhip sanatının Osmanlı döneminden gönümüze asıl öğrenim sisteminin usta-çırak ilişkisi olduğunu söyleyen Perçem, “Şuanda okullarda batı eğitim sistemi var. Bir müfredat var diyor ki, bu batı eğitim sistemi, ‘4 ay içerisinde bu müfredatı bitireceksin’ karşınızda da en azamisini söyleyelim 50 tane öğrenci var. Bu sefer öğretmen dersini anlatıp gidince öğretmen ile öğrenci arasında hiçbir ilişki olmuyor. Öğrenci anladı mı, anlamadı mı, her hangi bir geri dönüş oldu mu bilmiyoruz. İşte bu batı eğitim sistemi buradan başarı bekleyemeyiz. Ama bizim eğitim sistemiz böyle değil. Birinci sınıftan itibaren öğrenciyi alıyoruz, dördüncü sınıfa kadar onunla ilgileniyoruz. Bu sefer ben öğrencimin sadece elini, sanatını değil ruh dünyasını, üzüntülerini biliyorum ve ona göre yönlendiriyorum. Kısacası İslami sanatlarda usta- çırak ilişkisi olduğu için öğrenci hocasından öğrenene kadar farklı alternatif yollar kullanıyor” açıklamalarında bulundu.
“ÖĞRENCİ VE ÖĞRETMENLERİMİZİN ÇOĞU KADIN”
Tezhip sanatında en çok ilginin kadınlar tarafından olduğunun altının çizen Perçem, “Özelikle 28 Şubat sürecinden sonra başörtülü hanım kardeşlerimiz okullara alınmayınca geleneksel sanatlara ilgi ve yönelme çoğaldı. O zamanlarda çok büyük bir ilgi olunca özellikle belediyeler tarafından kurslar açıldı ve hanım kardeşlerimiz oralarda eğitim gördü. Bu sanatta çoğunluğunun kadın olmasının da en temel sebebi budur. Erkeklerin bu işe olan yöneliminin az olmasının sebebi ise erkeklerin ilerde ev geçindirme derdi olduğu için bu gibi sanatları asıl mesleklerinin yanında hobi olarak ekstradan yapmalarıdır” şeklinde aktardı.
“İSLAMI TEMSİL EDİYOR”
Özellikle son yıllarda artık ‘Cihat’ın kitapla ya da savaşla değil görselle yapıldığının altını çizen Perçem, “Görselliğin ve sosyal medyanın ön plana çıktığı bu dönemde tezhip gibi görsel sanatlarının daha önemli bir hal aldığını düşünüyorum. Sosyal medya ya baktığımız zamanda bir görsel paylaştığımız zamanda oradaki motiflerin Yahudiliğimi, Hristiyanlığı mı, İslam mı mı? temsil ediyor anlıyoruz. Bana göre de tezhip İslam’ı simgeleyen bir sanattır. O yüzden bu alanda çok çalışmamız ve geliştirmemiz lazım çünkü artık cihat bu şekilde oluyor” açıklamalarında bulundu. •ZEYNEP SÜEDA KARADENİZ
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir